Turistler için temel Bulgarca ifadeler: Varna'da 30 kelime
Varna'ya gelen turistler için 30 temel Bulgarca ifade: Kiril harfleriyle, resmî Latin yazımı ve kolay okunuşuyla, selamlaşmadan hesaba kadar.
Varna’da en çok işe yarayan Bulgarca ifadeler здравейте (zdraveyte, merhaba), моля (molya, lütfen), благодаря (blagodarya, teşekkürler), колко струва? (kolko struva?, ne kadar?) ve сметката, моля (smetkata, molya, hesap lütfen). Aşağıda 30 kelime ve ifadeyi Kiril harfleriyle, resmî Latin yazımıyla ve kolay okunuşuyla bulacaksınız; vurgulu hece büyük harfle yazıldı.
Latin yazımı nasıl okunur?
“Latin yazımı” sütunu Bulgaristan’ın 2009 Transliterasyon Kanunu’na uyar; trafik levhalarında ve kimlik belgelerinde bu sistem kullanılır. Sistem İngilizceye göre kurulduğu için zh “j”, ch “ç”, sh “ş”, sht “şt”, ts “ts” okunur. ъ harfi a yazılır ama Türkçedeki “ı” sesine yakındır. Kelime sonundaki -ия ise -ia olur, Sofia’daki gibi. Tabelaları ve menüleri harf harf okumak için Bulgar alfabesi rehberimize bakın.
Önce hangi selamlaşma ve temel kelimeleri öğrenmeli?
| Bulgarca | Latin yazımı | Okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|---|
| Здравейте | Zdraveyte | zdra-VEY-te | Merhaba (kibar, birden fazla kişiye de) |
| Здравей | Zdravey | zdra-VEY | Selam (arkadaşa) |
| Добро утро | Dobro utro | do-BRO U-tro | Günaydın |
| Добър ден | Dobar den | DO-bır den | İyi günler |
| Добър вечер | Dobar vecher | DO-bır VE-çer | İyi akşamlar |
| Довиждане | Dovizhdane | do-VİJ-da-ne | Hoşça kalın |
| Да / Не | Da / Ne | da / ne | Evet / Hayır |
| Моля | Molya | MO-lya | Lütfen; rica ederim |
| Благодаря | Blagodarya | bla-go-da-RYA | Teşekkürler |
| Извинете | Izvinete | iz-vi-NE-te | Afedersiniz |
| Не разбирам | Ne razbiram | ne raz-Bİ-ram | Anlamıyorum |
| Говорите ли английски? | Govorite li angliyski? | go-VO-ri-te li an-GLİY-ski | İngilizce konuşuyor musunuz? |
Kafede ya da restoranda ne denir?
| Bulgarca | Latin yazımı | Okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|---|
| Едно кафе, моля | Edno kafe, molya | ed-NO ka-FE, MO-lya | Bir kahve, lütfen |
| Вода | Voda | vo-DA | Su |
| Без месо, моля | Bez meso, molya | bez me-SO, MO-lya | Etsiz olsun, lütfen |
| Наздраве! | Nazdrave! | naz-DRA-ve | Şerefe! |
| Сметката, моля | Smetkata, molya | SMET-ka-ta, MO-lya | Hesap, lütfen |
Menüdeki yemeklerin ne olduğunu Varna’da ne yenir rehberimiz anlatıyor.
Alışverişte neler işe yarar?
| Bulgarca | Latin yazımı | Okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|---|
| Колко струва? | Kolko struva? | KOL-ko STRU-va | Ne kadar? |
| Може ли с карта? | Mozhe li s karta? | MO-je li s KAR-ta | Kartla ödeyebilir miyim? |
| Това, моля | Tova, molya | to-VA, MO-lya | Bunu, lütfen |
| Отворено / Затворено | Otvoreno / Zatvoreno | ot-VO-re-no / zat-VO-re-no | Açık / Kapalı |
Yol nasıl sorulur?
| Bulgarca | Latin yazımı | Okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|---|
| Къде е…? | Kade e…? | kı-DE e | … nerede? |
| Тоалетна | Toaletna | to-a-LET-na | Tuvalet |
| Наляво / Надясно / Направо | Nalyavo / Nadyasno / Napravo | na-LYA-vo / na-DYAS-no / na-PRA-vo | Sol / Sağ / Düz |
| Спирка | Spirka | SPİR-ka | Durak |
Acil durumda ne denir?
Ücretsiz Avrupa acil numarası 112 polis, ambulans ve itfaiyeye bağlar; İtalya’nın Sofya Büyükelçiliği’ne göre operatörler İngilizce, Fransızca ve Almanca aramaları da kabul ediyor. Sokakta şu kelimeler yardımcı olur:
| Bulgarca | Latin yazımı | Okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|---|
| Помощ! | Pomosht! | PO-moşt | İmdat! |
| Повикайте линейка! | Povikayte lineyka! | po-Vİ-kay-te li-NEY-ka | Ambulans çağırın! |
| Повикайте полиция! | Povikayte politsia! | po-Vİ-kay-te po-Lİ-tsi-ya | Polis çağırın! |
| Аптека | Apteka | ap-TE-ka | Eczane |
Daha fazla güvenlik ipucu için Bulgaristan turistler için güvenli mi? yazısına bakın.
Baş sallamak neden bazen hayır demek?
Geleneksel olarak Bulgarlar “hayır” için başlarını aşağı yukarı, “evet” için sağa sola sallar. Varna’da pek çok kişi yabancılarla konuşurken uluslararası baş hareketlerini kullandığı için karışıklık iki yönlü olabilir: да ya da не’yi yüksek sesle söyleyin. Kadeh kaldırma, isim günleri ve diğer alışkanlıklar Bulgar gelenekleri ve görgü kuralları yazısında, para, saat dilimi ve prizler Varna için pratik bilgiler sayfasında.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Bulgarca merhaba ve teşekkürler nasıl denir?
Tanımadığınız birine здравейте (zdraveyte, zdra-VEY-te), arkadaşa здравей (zdravey) dersiniz. Teşekkürler благодаря (blagodarya, bla-go-da-RYA); моля (molya) hem lütfen hem rica ederim demektir.
Varna'da İngilizce ya da Türkçe konuşuluyor mu?
Merkezdeki ve tatil köylerindeki otel, restoran ve mağazalarda İngilizce yaygındır. Bölgede Türkçe bilenlere de rastlarsınız, ama pazarda, takside ve küçük büfelerde birkaç Bulgarca kelime işinizi kolaylaştırır.
Neden Sofiya değil de Sofia yazılıyor?
2009 Transliterasyon Kanunu'ndan beri tek bir resmî Latin yazımı var: ъ a, щ sht olur ve kelime sonundaki -ия -ia yazılır; bu yüzden София, Sofia diye yazılır.
Bulgaristan'da baş sallamak hayır mı demek?
Geleneksel olarak evet: başı aşağı yukarı sallamak hayır, sağa sola sallamak evet anlamına gelebilir. Pek çok kişi yabancılar için hareketi değiştirir; bu yüzden her zaman да (da, evet) ya da не (ne, hayır) deyin.
