Turistler için Bulgar alfabesi: 10 dakikada Kiril okuyun

Bulgar alfabesinde 30 Kiril harfi var ve bunların yaklaşık yarısı zaten tanıdığınız harflere benziyor ya da aynı okunuyor. Beş tuzak harfi (В, Н, Р, С, У) ve beş özel harfi (Ж, Ц, Ч, Ш, Щ) öğrendiğinizde, yaklaşık on dakika içinde Варна, Морска градина ya da havalimanı otobüsünün panosunu okuyabilirsiniz.

Bulgar alfabesinde hangi harfler var?

Tablo, Bulgaristan’ın 2009 tarihli Transliterasyon Kanunu’ndaki resmî Latin yazımını izliyor; pasaportlarda ve resmî yer adlarında kullanılan sistem budur. Bu yazım İngilizceye göre kurulmuştur: “zh” = j, “ch” = ç, “sh” = ş.

Harf	Latin	Okunuşu
А а	a	a
Б б	b	b
В в	v	v (B değil!)
Г г	g	g
Д д	d	d
Е е	e	e
Ж ж	zh	j (“jale”deki gibi)
З з	z	z (3’e benzer)
И и	i	i
Й й	y	y (“ayna”daki gibi)
К к	k	k
Л л	l	l
М м	m	m
Н н	n	n (H değil!)
О о	o	o
П п	p	p
Р р	r	r (P değil!)
С с	s	s (C değil!)
Т т	t	t
У у	u	u (Y değil!)
Ф ф	f	f
Х х	h	gırtlaktan h (“Bach”taki ch gibi)
Ц ц	ts	ts
Ч ч	ch	ç
Ш ш	sh	ş
Щ щ	sht	şt
Ъ ъ	a	ı’ya yakın kısa bir ses
Ь ь	y	yalnızca о’dan önce: ьо = “yo”
Ю ю	yu	yu
Я я	ya	ya

Hangi harfler kafa karıştırır?

Hataların çoğu “sahte arkadaş” harflerden gelir: В v, Н n, Р r, С s ve У u’dur; yani РЕСТОРАНТ restorant diye okunur. Sonra özel harfler gelir: Щ tam bir “şt”dir (Летище, Letishte, havalimanı), Ъ ı’ya yakın kısa bir ünlüdür, Ь ise yalnızca о’dan önce gelir. Kanundaki bir kural daha: Sondaki -ия -ia yazılır, bu yüzden София Sofia olur. El yazısında ve bazı yazı tiplerinde küçük д, Latin g’ye benzer.

Gerçek Varna kelimeleriyle nasıl pratik yapabilirsiniz?

Kiril	Latin	Anlamı
Варна	Varna	şehrin adı
Морска градина	Morska gradina	Deniz Bahçesi
спирка	spirka	otobüs durağı
вход / изход	vhod / izhod	giriş / çıkış
Център	Tsentar	merkez
Автогара	Avtogara	otogar
Аптека	Apteka	eczane
хляб, вода, бира	hlyab, voda, bira	ekmek, su, bira

изход kelimesine dikkat edin: з ve х iki ayrı sestir, iz-hod okunur, ж harfi değildir.

Kiril alfabesi nereden geliyor?

Wikipedia’daki Bulgar alfabesi maddesine göre Kiril alfabesi 9.–10. yüzyılda Birinci Bulgar Çarlığı’nda, Preslav Edebiyat Okulu çevresinde geliştirildi. 1945 reformu yat ve yus harflerini kaldırarak bugünkü 30 harfi belirledi. Bulgaristan 2007’de AB’ye katıldığında Kiril, Birliğin üçüncü resmî alfabesi oldu. Her yıl 24 Mayıs’ta Bulgaristan, Aziz Kiril ve Metodiy’i, Bulgar alfabesini, eğitimi ve kültürü kutlar; bu gün resmî tatildir. Varna’da turizm danışma merkezi, iki kardeşin adını taşıyan meydandadır.

İlk kelimelere hazır mısınız? Turistler için temel Bulgarca ifadeler sayfamıza göz atın. Para, saat dilimi ve acil numaralar için Varna için pratik bilgiler sayfasına, baş sallama ve sofra adabı için Bulgar gelenekleri ve adetleri yazısına bakın.