Byala (Varna): güney kıyısında plajlar, kayalıklar ve gezilecek yerler

Byala (Bulgarca Бяла), Burgas’tan önce Varna ili kıyısındaki son kasabadır: yaklaşık 2.500 nüfuslu, Varna’nın karayoluyla 52 km güneyinde küçük bir tatil yeri. “Byala Bulgaristan” diye arayıp deniz kenarı bir yer düşünüyorsanız, aradığınız burası: bir burunda antik kalıntılar, dinozorların sonunu kaydetmiş açık renkli kayalıklar ve Bulgaristan’da kalmış en vahşi plajlardan bazıları. Ruse ilindeki aynı adlı iç kesim kasabasıyla karıştırmayın. Byala bir haftalık sakin bir plaj tatili için de, Varna’dan otobüsle günübirlik gezi için de uygun; Obzor ise sadece 7 km güneyde.

Hangi Byala?

Bulgaristan’da Byala adında iki kasaba var. Bu, Varna ilinde, aynı adlı belediyenin merkezi; Balkan Dağları’nın son uzantılarının denize indiği tepelik bir arazide (Wikipedia). Diğeri Ruse ilinde, kuzey Bulgaristan’da iç kesimde, Yantra nehrinin yakınında (Wikipedia). Bilet gişesinde bu fark önemli: Varna otogarı deniz kenarındaki kasabayı БЯЛА, kuzeydekini БЯЛА (РУСЕНСКО) olarak listeliyor.

Kasabanın geçmişi eski. Sveti Atanas Burnu’ndaki koyun çevresinde muhtemelen MÖ 6. yüzyılda bir yerleşim kurulmuş, bölge 681’de Birinci Bulgar Devleti’ne katılmış; Osmanlı dönemindeki köyün adı Akdere’ymiş. Byala 5 Eylül 1984’te kasaba statüsü almış (Wikipedia, Bulgarca). Yerel arkeolog ve tarihçiler 2021’de bir “Byala Tarihi” yayımladı (Varna Tarih Müzesi).

Sveti Atanas Burnu: denizin üstünde kalıntılar

Kasabanın güneydoğu ucundaki burun, Byala’nın başlıca görülecek yeri. Belediyenin 2009’dan beri finanse ettiği kazılar neredeyse her dönemden katmanlar ortaya çıkardı: Arkaik Yunan seramiği içeren kült çukurları, MÖ 4. yüzyıldan MS 1. yüzyıla kadar kullanılan bir Trak tapınağı, Herakles’in işlerini gösteren adak kabartması gibi Roma buluntuları ve hepsinden önemlisi sur duvarı, hamamı, 40’tan fazla yapısı, çömlek fırınları ve bazilika ile iki vaftizhaneli erken Hristiyan kompleksiyle bir geç antik liman kenti (Wikipedia, Bulgarca). Burada geç antik bir şarap işliği de bulundu. Restorasyon projesi Aralık 2013’te tamamlandı ve alan ziyarete açık.

Resmî açılış saati ya da bilet fiyatı bulamadık; ziyareti açık havada bir yürüyüş gibi planlayın ve sezon dışında yerinde sorun. Burnun ucunda Sveti Atanas deniz feneri duruyor; kuzeye, kasaba plajlarına doğru manzara Byala’nın en güzeli.

Beyaz Kayalar (Belite Skali)

Merkez plajın kuzeyinde, küçük Byala deresinin ağzına doğru kıyı açık renkli kayalıklara dönüşür: Belite Skali, yani Beyaz Kayalar. Bunlar sadece manzara değil: katmanlarında yaklaşık 65 milyon yıl önceki göktaşı çarpmasıyla ilişkilendirilen ince Kretase–Paleojen sınırı görülüyor; Wikipedia’ya göre burada bir tanıtım merkezi de var (Wikipedia). Fotoğraf çekin ama kayayı kazmayın; aşınan kayalıkların kenarından ve dibinden uzak durun.

Resmî sicile göre Byala plajları

Byala’da yaklaşık 3,5 km plaj var; kayalık kesimler, küçük koylar ve kum tepeli kumsallar karışık, çoğu doğuya bakıyor (Wikipedia, Bulgarca). Turizm Bakanlığı’nın plaj sicilinde sekiz plaj var:

• Byala Kuzey: Beyaz Kayalar’ın yanında, cankurtaransız plaj olarak kayıtlı (sicil).
• Merkez I–V: merkezin altındaki kasaba plajları. Güncel sicilde Merkez II kiraya verilmiş, şemsiye ve şezlong 3,00 € (sicil), Merkez V’te 2,50 € (sicil); Merkez I, III ve IV cankurtaransız olarak geçiyor.
• Byala Güney: Sveti Atanas Burnu’nun altında, Obzor yönünde; şemsiye ve şezlong 5,00 € (sicil).
• Karadere: “doğa dostu turizm plajı” olarak kayıtlı (sicil).

Cankurtaran ve fiyatlar her sezon yeniden belirlenir; yerinde bayraklar geçerlidir. İyi yüzücü değilseniz yalnızca cankurtaran olan yerde denize girin.

Karadere ve Cherniya Nos: vahşi kıyı

Kasabanın yaklaşık 3 km kuzeyindeki Karadere, Bulgaristan kıyısında yapılaşmamış son plajlardan biri; kumun arkasında kum tepeleri ve tatlı su sulak alanları var (Wikipedia). Kafe, tuvalet ya da cankurtaran yok; Byala’dan yürüyerek, bisikletle veya arabayla gidiliyor. Yazın sörfçüler ve kampçılarla dolu, gönüllüler arkalarından düzenli olarak temizlik yapıyor (Wikipedia, Bulgarca); çöpünüzün tamamını geri götürün.

Kıyı kuzeyde Cherniya Nos (“Kara Burun”) ile biter: meşe ormanıyla kaplı, yaklaşık 80 m yüksekliğinde bir kumtaşı burun. Ötesinde Kamçiya ve Şkorpilovtsi’ye uzanan uzun kumsal başlar (Wikipedia, Bulgarca).

Kasabada: kiliseler ve müze

• Sveta Paraskeva, Byala’nın ayakta kalan en eski kilisesi; 1840’lardan, 2013’te restore edildi.
• Uspenie Bogorodichno (Meryem’in Ölümü) kilisesi ilk kez 1876’da yapıldı; eskisi yıkılınca bugünkü kilisenin inşasına 2003’te başlandı.
• Bölgeyle özdeşleşen 19. yüzyıl hayduk (isyancı) önderi Shteryu Pevtichev’in anıtı, 1986’da dikildi.
• Merkezdeki kasaba müzesi; İngilizce Wikipedia 1986’da kurulan bir etnografya müzesinden bahsediyor. Güncel saatleri bulamadık.

Varna’dan Byala’ya nasıl gidilir?

• Otobüs: Varna otogarı 3 Kasım 2026 için 07:00–18:00 arasında Byala’ya günde 15 sefer, hepsi 4. perondan gösteriyordu; yolculuk 48–77 dakika (Varna otogarı). Çoğu Travel Express, Varna Bus 2000, M-Bus ve Deyli’nin Varna–Burgas otobüsleri; Rozhen Ekspres 11:20 ve 17:20’de doğrudan Varna–Byala seferi yapıyor. Byala’da otobüsler Shteryu Pevtichev Caddesi’ndeki otogarda duruyor. Saatler sezona göre değişir; bir gün önce siteye bakın ya da 0700 200 24’ü arayın. Bu hatlar hakkında daha fazlası: Varna’dan Nesebar ve Sunny Beach’e.
• Araba: Varna merkezinden Burgas yolu üzerinden yaklaşık 52 km, yaklaşık 50 dakika (OSRM).

Sonraki durak: Obzor ve daha güneyi

Obzor, Byala’nın karayoluyla yaklaşık 7 km güneyinde (OSRM) ve artık Burgas ilinde; aynı otobüsler oraya ve Sunny Beach’e devam ediyor. Hâlâ büyük bir tatil yeri seçiyorsanız Altın Kumlar, Sunny Beach ve Albena karşılaştırmamıza göz atın. Byala ise sakin alternatif: küçük oteller, Mayıs–Eylül sezonu ve hâlâ boş kesimleri olan bir kıyı.